Leśne gry planszowe

Las to najlepszy magazyn pomocy dydaktycznych i jednocześnie najlepsza sala zabaw, jaką możemy podarować dzieciom – choćby na chwilę, na jeden dzień. Nie potrzebujemy drogich pomocy, wystarczy naprawdę niewiele, aby uczyć dzieci i stworzyć im możliwości, aby mogły zanurzyć się w kreatywną edukację. Wystarczy odrobina wyobraźni, kilka naturalnych materiałów i chęć wspólnej zabawy. To właśnie w lesie dzieci uczą się obserwacji, logicznego myślenia, liczenia, planowania oraz współpracy – często nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Leśne gry planszowe to świetny sposób na połączenie aktywności ruchowej z rozwijaniem kompetencji matematycznych. Można je wykorzystać podczas rodzinnego spaceru, pikniku, wycieczki szkolnej lub zajęć przedszkolnych. Co najważniejsze – większość z nich nie wymaga żadnych specjalnych przygotowań.

Wyzwanie: atrakcyjny piknik

To wyzwanie dla rodziców i nauczycieli. Jeśli jesteś rodzicem – czy zabrałeś kiedyś swoje dzieci na piknik? Na piknik w środku lasu, aby móc słuchać dźwięków natury? Na piknik, na którym zaparzycie herbatkę z leśnych zbiorów (z pewnego źródła)?

Jeśli jesteś nauczycielem – czy wychodzisz z dziećmi do lasu? Czy masz przestrzeń na edukację na łonie natury?

Poniżej znajduje się lista pomysłów, co zrobić, aby piknik był bardziej atrakcyjny niż zwykle. Co zrobić, żeby na chwilę być bliżej z dziećmi i w głębszej relacji?

• Połóżcie się na kocu i obserwujcie chmury: co przypomina Wam ich kształt? Możecie to później namalować w domu.
• Gra w detektywa: znajdź coś, co ma 2 końce, znajdź coś, czego nigdy nie widziałeś, znajdź coś, co powoduje, że las pachnie, znajdź pięć patyków krótszych od dłoni.
• Gra w chowanego, berka itd.

Co matematycznego znajdziemy w lesie dla maluchów?

W lesie dla maluchów znajdziemy patyki, kamienie, szyszki, mech, piach, konary drzew. Co możemy z tym zrobić?

Najprostszą aktywnością jest liczenie wszystkiego, co znajduje się wokół. Możemy liczyć szyszki, kamienie, liście, żołędzie czy kawałki kory. Jednak matematyka to znacznie więcej niż samo liczenie.

Klasyfikowanie

Poprośmy dziecko, aby podzieliło zebrane skarby według jednej cechy:

• tylko zielone,
• tylko okrągłe,
• tylko szorstkie,
• tylko największe.

Później można zmienić kryterium i zapytać, czy da się podzielić te same przedmioty w inny sposób.

Układanie rytmów

Rytmy są ważnym elementem edukacji matematycznej.

Wystarczy ułożyć prosty ciąg: szyszka – kamień – szyszka – kamień… lub liść – liść – patyk – liść – liść – patyk…

Zadaniem dziecka jest dokończenie wzoru lub wymyślenie własnego.

Porównywanie

Można zapytać:

• Który patyk jest dłuższy?
• Który kamień jest cięższy?
• Która szyszka ma więcej łusek?
• Czego jest więcej?

To doskonały trening logicznego myślenia.

Tworzenie zbiorów

Rozłóżmy na ziemi obręcze z patyków lub narysujmy dwa koła.

Dziecko może umieszczać w nich przedmioty zgodnie z zasadą, np.:

• tylko brązowe,
• tylko miękkie,
• tylko okrągłe.

Starszym dzieciom można zaproponować zbiory wspólne, np. przedmioty jednocześnie małe i brązowe.

Mierzenie

Nie potrzebujemy linijki. Możemy mierzyć:

• długością stopy,
• dłonią,
• patykiem,
• krokami.

To świetne wprowadzenie do pojęcia jednostek miary i pokazanie, dlaczego standardowe jednostki są potrzebne.

Ustalanie liczebności zbiorów

Gdzie jest więcej? Gdzie jest mniej?

• Każdy zbiera garść szyszek lub kamieni i sprawdzamy, kto ma więcej.
• Leśny pociąg – każdy układa pociąg z takiej samej liczby patyków i sprawdzamy, który jest dłuższy, dlaczego jest dłuższy, jeśli każdy wykorzystał tyle samo patyków?
• Robimy dwa zbiory patyków i szacujemy gdzie jest więcej – wspólnie z dziećmi.
• Zaznaczamy 2 zbiory po kilka drzew i sprawdzamy, gdzie jest więcej, a gdzie mniej.

W co grać kiedy nic nie zabraliśmy z domu?

Można stworzyć własną planszę do gry. Wystarczy patykiem narysować na ziemi ścieżkę składającą się z około 20–30 pól. Pola mogą mieć dowolny kształt – koła, kwadraty lub nieregularne kamienie. Pionkami zostają szyszki, większe kamienie albo kolorowe liście.

Zamiast kostki można wykorzystać kilka prostych rozwiązań:

· podrzucać patyk i liczyć, ile razy odbije się od ziemi,

· losować liczbę kamyków schowanych w dłoni,

· losować patyk, którego długość odpowiada liczbie pól do przodu.

Na wybranych polach warto umieścić zadania, np.:

· policz do dziesięciu,

· znajdź dwa różne liście,

· przeskocz trzy razy,

· cofnij się o dwa pola,

· zamień się miejscami z innym graczem.

Dzięki temu powstaje nie tylko gra planszowa, ale również tor aktywności angażujący całe ciało.

Gra „Znajdź więcej”

Każdy gracz ma minutę na zebranie określonych przedmiotów.

Na przykład:

· pięciu różnych liści,

· trzech szyszek,

· dwóch kamieni.

Po zakończeniu porównujemy zbiory i rozmawiamy o podobieństwach oraz różnicach.

Leśne memory

Zbieramy kilka różnych elementów natury. Dziecko ogląda je przez chwilę, a następnie odwraca się. Jedną rzecz zabieramy lub zamieniamy miejscami. Czy uda się odgadnąć, co się zmieniło?

Ćwiczymy pamięć, koncentrację i spostrzegawczość. Dziecko może też próbować z zamkniętymi oczami połączyć przedmioty w pary.

Kto pierwszy?

Wyznaczamy kategorię.

Na przykład:

· coś miękkiego,

· coś pachnącego,

· coś czerwonego,

· coś dłuższego od ręki.

Matematyczne bingo

Każdy wybiera liczbę, np. 6.

Następnie trzeba znaleźć:

· sześć kamieni,

· sześć patyczków,

· sześć liści.

Można utrudnić zadanie, prosząc o sześć różnych liści lub sześć jednakowych szyszek (bardzo podobnych).

Budowanie figur

Z patyków łatwo ułożyć:

· trójkąt,

· kwadrat,

· prostokąt,

· pięciokąt.

Starsze dzieci mogą próbować budować bardziej złożone figury albo zastanawiać się, ile patyków potrzeba do stworzenia nowych kształtów. A może uda się stworzyć wielki matematyczny obraz?

Kółko i krzyżyk

Rysujemy na piachu planszę do gry i układamy, np. kamienie i szyszki, naśladując standardową grę Kółko i krzyżyk.

Gra z wykorzystaniem sznurka i guzika

Jeśli do plecaka wrzucimy jedynie kawałek sznurka oraz większy guzik, możliwości zabawy znacząco się zwiększą.

Leśna plansza

Rozłóż sznurek na ziemi, tworząc wijącą się ścieżkę.

Można zrobić:

· zakręty,

· rozwidlenia,

· mostki,

· pętle.

Guzik staje się pionkiem. Gracze przesuwają go o ustaloną liczbę kroków. Liczbę można określać na wiele sposobów:

· rzucając szyszką do celu,

· losując kamienie z worka,

· wykonując zadanie matematyczne,

· odpowiadając na zagadkę.

Na wybranych odcinkach można przygotować specjalne zadania.

Przykładowo:

· znajdź trzy jednakowe liście,

· policz dziesięć szyszek,

· ułóż sekwencję z czterech elementów,

· znajdź najkrótszy patyk.

Pajęczyna

Sznurek można rozciągnąć między drzewami lub krzewami, tworząc pajęczynę.* Trzeba robić to ostrożnie, by nie zniszczyć natury.

Dziecko przechodzi między nitkami, nie dotykając ich. Po drodze wykonuje zadania matematyczne, np. liczy kroki, dodaje znalezione szyszki albo porównuje wielkość liści.

Dlaczego warto?

Leśne gry planszowe rozwijają znacznie więcej niż tylko umiejętności matematyczne. Dzieci uczą się współpracy, cierpliwości, planowania i samodzielnego rozwiązywania problemów. Ćwiczą motorykę dużą i małą, rozwijają wyobraźnię oraz budują odporność psychiczną, bo nie każda gra kończy się wygraną.

Dodatkową zaletą jest fakt, że większość proponowanych zabaw można łatwo dostosować do wieku dziecka. Trzylatek będzie liczył szyszki i porównywał ich wielkość, natomiast siedmiolatek może planować strategię gry, rozwiązywać zadania matematyczne czy samodzielnie projektować planszę.

Najpiękniejsze jest jednak to, że las nie narzuca gotowych rozwiązań. Każdy spacer może wyglądać inaczej, a każda gra będzie niepowtarzalna. Wystarczy kilka patyków, garść szyszek, odrobina wyobraźni i wspólnie spędzony czas, aby zwykły spacer zamienił się w pełną odkryć matematyczną przygodę.

Powodzenia w leśnym odkrywaniu matematyki!